Kocaeli Dil, Konuşma ve Ergoterapi Merkezi olarak kurumumuzdaki dil ve konuşma terapistleri, ergoterapistler ve Dil Terapisi uzmanları tarafından dudak damak yarıklığı olan bireylerin ihtiyacına uygun olarak bilgilendirme ve terapiler yapılmaktadır. Ebeveynler sıklıkla , ‘Çocuğumun dudak damak yarıklığı var konuşabilir mi?‘ , ‘Çocuğum burnundan konuşuyor.‘ soru ve şikayetleri ile kurumumuza başvurmaktadır. Bu makalemizde dudak damak yarıklığı ile alakalı bilgiler bulunmaktadır.
Dudak damak yarığı konuşma bozuklukları, son dönemlerde pek çok insan tarafından araştırılan rahatsızlıklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Halk arasında tavşan dudaklılık olarak bilinen dudak damak yarıklığı, embriyolojik dönemde bebeklerin yüz bölgesinde bulunan yapıların birleşememesi olarak kendini gösteren bir sorundur.
Dudak damak yarıklıkları, çeşitli konuşma bozukluklarına neden olmakta, bu ise kişinin düzgün bir şekilde konuşamamasına yol açmaktadır. Peki ama dudak damak yarığını, konuşma bozukluklarına nasıl bir etkide bulunmaktadır? Dudak damak yarıklığı tam olarak nedir?
Dudak Damak Yarıklığı Nedir?
Dudak damak yarıklığı konuşma bozukluğu bağlamında karşımıza çıkan dudak damak yarıklığının ne olduğu, konuyu derinlemesine anlayabilmek adına oldukça önemlidir. Embriyolojiik dönemde, bebeğin yüz kısmında mevcut olan yapıların çeşitli nedenlerden ötürü birleşememesi ile kendini belli eden dudak damak yarıklığı, ilerleyen dönemlerde bireyin konuşmasını olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Peki bu bozukluk, konuşma sorunlarına nasıl bir etkide bulunur?
Dudak Damak Yarıkları Konuşma Bozukluklarına Nasıl Etki Eder?
Yarık damak konuşması, bazı sorunlar ile örtülü olmakla birlikte birçok kişi, dudak damak yarıklığının konuşma bozukluğuna tam olarak nasıl etkide bulunduğunu merak etmektedir. Sert damak, yumuşak damak, dudak, diş ve burun gibi yapıların birinde ya da birden fazlasında problem olmasına neden olan dudak damak yarıklığı, bu organların ses çıkarılması konusunda gerekli bir şekilde yapamamasına neden olmaktadır.
Dudak Damak Yarıklarına Eşlik Eden Dil ve Konuşma Problemleri
Dudak damak yarıklığı konuşma bozukluğu ile ilgili birkaç alt başlık bulunmaktadır. Bu rahatsızlığın neden olduğu dil ve konuşma problemlerini genel olarak şu şekilde sıralamak olanaklıdır:
- Rezonans problemleri
- Artikülasyon problemleri
Yarık damaklı kişilerde genellikle velofarengeal disfonksiyona bağlı olarak çeşitli konuşma bozuklukları oluşmaktadır. Dudak damak yarıklığı ile olan bireylerde konuşma terapisinin uygulanması, bu sorunun konuşma bozukluklarına neden olması konusunda önleyici olabilmektedir.
Rezonans Problemleri
Yarık damak konuşması bağlamında ön plana çıkan sorunlardan bir tanesi olan rezonans problemleri, sesin buruna giden hava yollarından çok fazla çıkması ya da burun yollarından geçmekte olan sesin yeterli derecede rezonanslı olmaması olarak tanımlanmaktadır. Rezonans problemleri kendini iki şekilde belli etmektedir:
Hipernazalite (Aşırı Genizsi): Sesin buruna giden hava yollarından çok fazla çıkmasıdır.
Hiponazalite: Burun yollarından geçmekte olan sesin yeterli derecede rezonanslı olmamasıdır.
Artikülasyon Bozuklukları
Dudak damak yarıklığı konuşma bozukluğu bağlamında ortaya çıkan bir diğer sorun, artikülasyon problemleridir. Sesletim bozukluğu olarak da bilinen artikülasyon bozuklukları; ses, hece ya da kelimelerin yanlış üretilmesidir. Artikülasyon bozukluğuna maruz kalan bireyler, bir sesin yerine başka bir ses söyleyebilmekte, hecelerin yerini değiştirebilmekte, ses eksiltme yapabilmekte veya sesleri bozabilmektedir.
Bireylerin konuşma bozukluğu yaşamasına neden olan artikülasyon bozukluklarının nedenlerini genel olarak aşağıdaki gibi sıralamak olanaklıdır:
- Nörolojik bozukluklar
- Yapısal anomaliler
- Zeka geriliği
- İşitme bozuklukları
- Yanlış öğrenme / yanlış pekiştirme
- Herhangi organik, nörolojik ve anatomik nedeni olmayan durumlar
Yukarıdaki nedenlerden dolayı meydana gelen artikülasyon bozuklukları tedavisinde konuşma terapisi ön plana çıkmaktadır. Dil ve konuşma terapisti tarafından gerçekleştirilen konuşma terapisinde, çocukta var olan konuşma bozukluğunun nedeni detaylı bir şekilde öğrenilmeye çalışılır. Ardından terapilerle birlikte çocuktaki konuşma bozukluğu giderilmeye çalışılmaktadır. Bu bağlamda erken teşhisin çok önemli olduğunu ifade etmek gerekmektedir.
Dudak damak yarıklığı konuşma bozukluğu bağlamında meydana gelen artikülasyon bozuklukları ile rezonans problemlerinin her ikisinde de konuşma terapileri uygulanmakta olup bu sayede bireydeki konuşma bozukluğu giderilmeye çalışılmaktadır.