İşitme Engelinde Eşlik Eden Dil ve Konuşma Problemleri Nelerdir?

Kocaeli Dil, Konuşma ve Ergoterapi Merkezi olarak kurumumuzdaki dil ve konuşma terapistleri, ergoterapistler ve Dil Terapisi uzmanları tarafından işitme engeli olan bireylerin ihtiyacına uygun olarak bilgilendirme ve terapiler yapılmaktadır. Ebeveynler sıklıkla , ‘Çocuğumun işitme engeli var konuşabilir mi?‘ , ‘Çocuğumun işitme engeli derslerini etkiliyor.‘ soru ve şikayetleri ile kurumumuza başvurmaktadır. Bu makalemizde işitme engelinde görülen dil ve konuşma bozuklukları ile alakalı bilgiler bulunmaktadır.

İşitme engeli, bireylerin çeşitli düzeylerdeki sesleri duyamaması ile kendini belli eden bir sorundur. Bu sorun, beraberinde farklı dil ve konuşma bozukluklarına neden olabilmektedir. Pek çok insan, konu ile ilgili bilgi sahibi olabilmek adına işitme kaybına bağlı dil ve konuşma sorunları nedir şeklinde bir soru sormaktadır. Bu soruya yanıt vermeden önce, işitmenin dil ve konuşma gelişimine nasıl bir etkisi olduğunu ifade etmek gerekmektedir.

İşitmenin Dil ve Konuşma Gelişimine Etkisi Nedir?

İşitme ve konuşma arasındaki bağlantı oldukça güçlüdür ve kişinin düzgün bir şekilde konuşup konuşamaması, onun işitme konusunda ne kadar başarılı olduğu ile belirlenebilmektedir. Bunun yanı sıra bilindiği üzere bir çocuk, ana dilini işitme yöntemi ile kavramaktadır. Bu nedenle dili işitmek, onu iyi bir şekilde konuşabilmek adına çok önemlidir. Bu bağlamda işitme ve konuşma arasında sıkı bir bağ olduğunu ifade etmek gerekmektedir.

İşitme Kaybı Türleri Nelerdir?

Pek çok işitme kaybı türü bulunmakla birlikte bu türler, genel olarak aşağıdaki gibi sıralanabilmektedir:

1. İletim Tipi İşitme Kaybı
2. Sensorinal Tip İşitme Kaybı
3. Mikst Tip İşitme Kaybı
4. Fonksiyonel Tip İşitme Kaybı

Dış kulak, iç kulak ve işitme yollarının işlevlerini düzgün bir şekilde yapamadığı durumlarda ortaya çıkan işitme kayıpları, yukarıdaki türler ile kendini belli etmektedir.

İşitme Kaybı Olan Çocuklarda Dil ve Konuşma Gelişimi

İşitme kaybına bağlı dil ve konuşma bozuklukları bağlamında işitme kaybı olan çocuklarda dil ve konuşma gelişimi farklı bir şekilde ilerlemektedir. İşitme kaybının tam olarak ne olduğunun anlaşılabilmesi adına işitme kaybı olan çocuklardaki dil ve konuşma gelişimlerinin bilinmesi gerekmektedir. İşitme engeline sahip olan çocuklardaki dil ve konuşma gelişimini genel olarak şu 4 başlık ile değerlendirmek mümkündür:

Morfolojik Gelişim ve Sentaks Gelişimi

İşitme engeline sahip olan bireyler, çoğunlukla kısa cümle kurmakta ve kısa cümleleri çok daha iyi kavrayabilmektedir. Özne-nesne-yüklem kalıbına sahip olan cümleleri sık bir şekilde kullanmalarına rağmen yardımcı ögelere yer verdikleri cümleleri daha az bir şekilde kullanmaktadırlar.

Fonolojik (Ses Bilgisel) Gelişim

İşitme engelli dil ve konuşma nasıl etkiler sorusu bağlamında karşımıza çıkan gelişim süreçlerinden bir tanesi de “Fonolojik Gelişim”dir. Bu gelişim basamağı ses öncesi dönem ve söz düzeyi dönemi  olmak üzere 2’ye ayrılmaktadır. Ses öncesi dönemde “düzenli mırıldanma evresi”ne gelindiği zaman, işitme engelli bebeklerde babıldama azalmaya başlar. Bunun yanı sıra söz düzeyi döneminde 1-1,5 yaş civarındaki bebeklerin tek ses dönemine geçemedikleri gözlemlenmiştir.

Pragmatik Gelişim

İşitme engelli bireylerin iletişim niyetlerinde, söyleyişi kurma ve yürütme stratejilerinde sınırlılık belirmeye başlamaktadır.

Semantik Gelişim

İşitme engelli bireyler, sınırlı kelime dağarcığına sahip olmaktadır. Özdeyiş, mecazi anlam vb. kullanımında zorluk yaşarlar.

İşitme Engeli ile Beraber Gelen Dil ve Konuşma Bozuklukları ile Dil ve Konuşma Terapisti

İşitme kaybına bağlı dil ve konuşma sorunları bağlamında bireyin normal bir konuşma içerisinde olmadığı görülmektedir. Dışarıdan gelen sesleri sınırlı bir şekilde alan ya da hiç alamayan bireyler, ağzından çıkan kelimeleri duyamadığı için doğru sesler çıkarmada sorunlar yaşamaktadır. Bu bağlamda dil ve konuşma terapistlerinin çok önemli olduğunu ifade etmek gerekmektedir. Çocuğun gelişimsel süreçlerinin olumlu bir yöne evrilmesi konusunda destekleyici yöntemlere sahip olan dil ve konuşma terapistleri, işitme engelli bireylerin öğrenme konusunda yaşıtlarından geri kalmaması adına pek çok tedavi yöntemi uygulamaktadır. Bu konuda ebeveynlerin çocuklarına yaklaşımı oldukça önemlidir.