Kocaeli Dil, Konuşma ve Ergoterapi Merkezi olarak kurumumuzdaki dil ve konuşma terapistlerimiz tarafından dizartriye eşlik eden motor konuşma bozuklukları için dil ve konuşma terapileri yapılmaktadır. Ebeveynler sıklıkla ‘Çocuğum yemek çiğnemekte güçlük yaşıyor.‘ , ‘Çocuğumun konuşmasını anlayamıyorum‘ , ‘Çocuğumun dizartrisi var onu anlayamıyorum.‘ şikayetleri ile kurumumuza başvurmaktadır. Bu makalemizde dizarti ve dizartiye eşlik eden dil konuşma problemleri ile ilgili temel bilgiler ve ebeveyn önerileri bulunmaktadır.
Sıradan bir konuşma eyleminin gerçekleşmesi adına düşünüldüğünden çok daha fazla kasın ve sinir dokusunun harekete geçmesi gerekmektedir. Çocukluk ya da yetişkinlik döneminde gözlemlenen konuşma bozukluğu sorunlarının en temel sebepleri de beyin ile kas ve sinir sistem arasında kurulan korelasyonun sağlıklı işlememesidir. Bunun dışında çevresel ve diğer faktörlerinde etki etmesi mümkün olmakla birlikte çoğunlukla beyin temelli olan konuşma sorunlarına nörolojik konuşma bozuklukları adı verilir.
Dizartri de bu kapsamda değerlendirilebilen bir konuşma bozukluğudur. Birden fazla dil ve konuşma probleminin eşlik ettiği Dizartri, farklı türlerde veya farklı şiddetlerde gözlemlenebilmektedir. Çoğunlukla yaşanan sorunların kaynaklarına göre farklılık içeren tipleri bulunan bu motor konuşma bozukluğu sorunu doğuştan gelen ya da sonrasında oluşan beyin hasarı sorunlarından kaynaklanabilmektedir. Dolayısıyla çocuklar ya da yetişkinlerde gözlemlenebilir.
Dizartri Nedir?
Dizartri, Merkezi ve Çevresel olmak üzere ikiye ayrılan sinir sistemlerinin birinde ya da her ikisinde hasara bağlı olarak ortaya çıkan motor konuşma bozukluğu sorunudur. Bu konuşma bozukluğu beyin ile konuşmayı sağlayan kaslar arasında koordinasyon uyumunun engellenmesine yönelik sonuçlar doğuruyor olmasından dolayı kişinin konuşması anlaşılabilir olmamaktadır.
Dizartride Eşlik Eden Dil ve Konuşma Problemleri Nelerdir?
Motor konuşma bozuklukları çoğunlukla benzeri etkilerden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla nörolojik konuşma bozuklukları adı verilen bu sorunların belli noktalarda benzerlik taşıdıklarını söylemek yanlış olmayacaktır. Özellikle belirti gösterme aşamasında birbirleriyle belirgin ortaklıklar taşıyan motor konuşma bozuklukları aynı anda gözlemlenerek aynı bulgular üzerinden değerlendirilebilir.
Bu bağlamda dizatride eşlik eden dil ve konuşma problemleri şu şekilde sıralanabilir:
- Yüz, dudak ve dil kaslarında zayıflığa bağlı olarak ortaya çıkan koordinasyon bozuklukları
- Sıradan, yavaş ve robotik biçimde gerçekleşen konuşma
- Ritim konusunda yaşanan düzensizlikler ve anormal tonlamalar
- Nefesin eşlik ettiği ve kronik olarak gözlemlenen hışırtılı veya gergin ses tonlamaları
- Yavaş ya da anlaşılmayacak düzeyde hızlı konuşmak
- Ağız gevelemesi şeklinde ya da anlaşılması güçlük içeren peltek konuşma
- Aşırı yüksek sesle konuşulması veya tam tersi olarak çok az sesli konuşulması
Gibi durumlar beyinden gelen konuşma bozukluğu olarak tanımlanan Dizartrinin belirgin bir şekilde ön plana çıkan belirtileri arasında yer almaktadır.
Dizartri Neden Olur?
Dizartri nedir? neden olur? Gibi sorular özellikle yukarıda belirtilmiş olan belirtilerin gözlemlenmesi durumunda en sık sorulan sorular arasında yer almaktadır. Bu kapsamda Dizartrinin sebepleri çoğunlukla:
- Müsküler Distrofi, Wilson Hastalığı, Amyotrofik Lateral, Beyin Tümörü, Parkinson gibi hastalıkların etkisi ile
- Kafa Yaralanması, Beyin Kanaması, İnme gibi sağlık sorunlarının yaşanması
Şeklinde olmaktadır. Bunların dışında ise doğumda yaşanan aksaklıklar nedeniyle de Dizartrinin ortaya çıkması olasıdır.
Dizartri Tanı Süreci
Dizartri tanı süreci, hastalığın dil ve konuşma sağlığı sorunu olmasından dolayı tamamen bu becerilerin test edilmesi üzerine gerçekleşmektedir. Dolayısıyla bireyin dil ve konuşma becerilerini nasıl kullandığı soruşturması yapılarak Dizartrinin tipi ve geldiği aşamaya karar verilir. Tanının konulmasından sonra ise tedavi süreci başlamaktadır.
Dizartri Terapi Süreci
Dizartri terapisi, bu dil ve konuşma bozukluğu sorunun tedavi edilmesi adına kullanılan en etkili yöntemlerden biridir. Terapi kapsamında temel olarak amaçlanan durum bireyin normal konuşma yetisini tekrardan kazanması ve iletişimin güçlendirilmesi üzerinedir. Konuşma terapisi kapsamında Dizartrinin tedavi edilmesi maksadıyla yapılan uygulamalar;
- Konuşma esnasında solunum desteğinin ayarlanması ve doğru seviyeye getirilmesi
- Dil, dudak ve yüz kaslarının geliştirilerek işlevini yerine getirmesinin sağlanması
- Artikülasyon iyileşmelerinin gerçekleştirilmesi
- Konuşma hızı konusunda uygunluğun elde edilmesi
Gibi kazanımlar amaçlanmaktadır.